Sunday, December 17, 2017

रमेश विकल साहित्य प्रतिष्ठानको आयोजनामा विकलको दशौं स्मृति सभा सम्पन्न ।


नेपाली आख्यान क्षेत्रका शिखर पुरुष यशस्वी साहित्यकार रमेश विकलको दशौं स्मृति सभा २०७४ पुस १ गते शनिवार प्रतिष्ठानका अध्यक्ष रोचक घिमिरेको सभापतित्व तथा वरिष्ठ साहित्यकार तथा समालोचक प्रा.डा वासुदेव त्रिपाठीको प्रमुख आतिथ्यमा सम्पन्न भयो । 

विकलको तस्वीरमा माल्यार्पण गरेर उद्घाटन भएको कार्यक्रममा प्रतिष्ठानका सदस्य मातृका पोखरेलको संयोजकत्वमा गठित समितिको सिफारिसमा वि.सं. २०७४ को “रमेश विकल वाङ्मय पुरस्कार”, “रमेश विकल सुशीला समाजसेवा पुरस्कार”, “रमेश विकल सृजना पुरस्कार”, “रमेश विकल बालसाहित्य पुरस्कार”, “विकल–सुशीला सङ्घर्षशील नारी सेवा पुरस्कार” तथा “रमेश विकल सङ्गीत पुरस्कार” क्रमशः वरिष्ठ साहित्यकार प्र.डा. दयाराम श्रेष्ठ संभव, समाजसेवी संस्था संयुक्त अपाअपाङ्ग एकता आवाज केन्द्रका संस्थापक तिलबहादुर कार्की, वरिष्ठ साहित्यकार प्रल्हाद पोखरेल, वरिष्ठ बालसाहित्यकार गोपाल पराजुली, वरिष्ठ सङ्घर्षशील नारी सुकन्या वाइवा, र वरिष्ठ गायक/ सङ्गीतकार रायनलाई अर्पण गरियो । उक्त समितिको सदस्यमा वरिष्ठ साहित्यकारद्वय डा. ठाकुर शर्मा र कणद महर्षि रहनु भएको थियो । पुरस्कृतहरूलाई दोसल्ला ओढाइनुका साथै सम्मानपत्र र नगद पुरस्कार अर्पण गरिएको थियो । 


विसं २०६३ मा विधिवत स्थापना भएदेखि नै प्रतिष्ठानले आफ्नै सक्रियता, साधन स्रोत अनि नेपाल सरकारका साथै विभिन्न संघसंस्था र प्रकाशनहरूको सहयोगमा रमेश विकलका व्यक्तित्व र कृतित्वमाथि वृहत् विश्लेषण गरिएका स्मृति तथा समालोचना ग्रन्थ, वार्षिक स्मारिका, हुलाक टिकट, विकलको मुहारचित्र अङ्कित पोस्टर, छरिएर रहेका कथा र संस्मरणहरूको सङ्ग्र प्रकाशन गदै आएको छ । 

प्रतिष्ठानद्वारा स्थापित वाङ्मय र समाजसेवा पुरस्कार का साथै आवश्यक कार्यक्रम सञ्चालन खर्च सदस्यता शुल्कका तथा सहृदयी दाता, नेपाल सरकारका विभिन्न निकाय र अन्य स्रोतद्वारा प्राप्त आर्थिक सहयोगजम्मा गरी राखिएको अक्षय कोषको व्याजबाट गरिँदै आइएको छ । “रमेश विकल सृजना पुरस्कार” र “विकल बालसाहित्य पुरस्कार” स्थापनाका लागि वरिष्ठ प्रगतिवादी साहित्यकार तथा चिन्तक आनन्ददेव भट्ट र सुशीलाभट्ट एवं साहित्यकार, अभिनव साहित्य समाजका संस्थापक अध्यक्ष गोविन्द धिमिरे “वेदमणि” ले प्रतिष्ठानलाई एकमुष्ट एक÷एक लाख रुपियाँ प्रदान गर्नुभएको हो । यसरी नै अम्विका चालिसे पोखरेल र प्रतिष्ठानका सदस्य रामप्रसाद पौडेलले उपल्ब्ध गराउनु भएको एक÷एक लाख रुपियाँबाट थप दुई पुरस्कार “विकल–सुशीला नारी सेवा पुरस्कार” तथा “रमेश विकल सङ्गीत पुरस्कार” स्थापना भएका छन् ।

प्रतिष्ठानका उपाध्यक्ष प्रा. हेमनाथ पौडेलले सञ्चालन गर्नुभएको समारोहमा कार्यक्रमका सभापति, प्रमुख अतिथि , विशिष्ट अतिथिद्वय गरीवी निवारण तथा सहकारी मन्त्री अम्विका बस्नेत, वरिष्ठ साहित्यकार आनन्ददेवकोटाको भट्ट, अतिथि गोकर्णेश्वर नगरपालिका प्रमुख सन्तोष चालिसे, प्रा•डा• दयाराम श्रेष्ठ, प्रल्हाद पोखरेल, सुकन्या वाइवा, रायपुर लगायतले सम्बोधन गर्नु भयो । महसचिव विजय चालिसेले स्वागत गर्नु भएको कार्यक्रममा सदस्य तथा प्राज्ञ मातृका पोखरेलले पुरस्कृत व्यक्तित्वहरूमाथ प्रकाश पार्नु भएको थियो भने वरिष्ठ उपाध्यक्ष के के कर्माचार्यले धन्यवाद दिनुभयो । कार्यक्रममा लाई उच्चस्तरीय शहिद तथा शान्ति पार्क का अध्यक्ष सुदर्शन सिग्देल, काठमाडौं जिल्ला समन्वय समितिक प्रमुख गोपाल अधिकारीका अतिरिक्त अन्य विभिन्न विशिष्ट व्यक्तिहरुको उपस्थिति रहेको थियो।

https://m.facebook.com ( विजय चालिसेको फेसबुक वालबाट साभार )
रमेश विकल साहित्य प्रतिष्ठानको  प्रेस विज्ञप्ति




































Sunday, December 10, 2017

भ्रष्टाचार विरोधी कविता वाचन कार्यक्रम

ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनल, नेपालको आयोजनामा २०७४ साल मंसिर २४ गते भ्रष्टाचार विरोधी कविता वाचन कार्यक्रम, सर्वनाम थिएटर कालिकास्थानमा सम्पन्न भयो । ट्रान्सपरेन्सी इन्टरनेसनल, नेपालका अध्यक्ष श्रीहरी अर्यालको सभापतित्वमा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा कोषाध्यक्ष स्नेह सायमीले स्वागत एवम् धन्यवाद व्यक्त गर्नुभयो । कवि राजेन्द्र सलभले संचालन गर्नुभएको उक्त कार्यक्रममा कविहरू विश्वविमोहन श्रेष्ठ, स्नेह सायमी, राजेन्द्र सलभ, लक्ष्मी माली, मातृका पोखरेल, निमेष निखिल, गीता कार्की, सन्ध्या पहाडी,  सुभाष खनाल अनिता नेउपानॆ लगायतले कविता वाचन गर्नुभएको थियो । 









Wednesday, November 29, 2017

बुख्याचाजस्ता बुद्धिजीवी

- बाबुराम विश्वकर्मा

पक्ष लिनैपर्ने विषयमा चुप तर तटस्थ रहनुपर्नेमा चाहिँ पक्षधरता





सार्वजनिक बुद्धिजीवीका रूपमा ख्याति कमाएका ११ जनाले २ मंसिरमा आमजनमानसलाई अचम्म लाग्ने गरी एउटा सार्वजनिक वक्तव्य जारी गरे, आफ्नो हस्ताक्षरसहित । विगतमा सार्वजनिक पदमा बसिसकेका समाजका अगुवा मानिएका ती लब्ध प्रतिष्ठितको विज्ञप्तिमा पूर्वप्रधानमन्त्री तथा नयाँ शक्ति पार्टीका संयोजक बाबुराम भट्टराईको खेदो खनिएको छ । उनीहरूले गोरखा–२ बाट नेपाली कांग्रेसको समर्थनमा प्रत्यक्ष चुनाव लडिरहेका भट्टराईलाई मतदान नगर्न आह्वान गरेका हुन् । उनीहरूले विज्ञप्तिमा भनेका छन्, ‘ वर्तमानमा बाबुराम भट्टराई माक्र्सवादी विचारधाराका पक्षधर मात्र नरहेका हैनन्, उनका पछिल्ला गैरराजनीतिक र सिद्धान्तहीन मन्तव्यहरूबाट उनी अवसरवादका प्रतिनिधि पात्र बन्न पुगेका छन् भन्ने हाम्रो ठम्याइ हो । गोरखाका पारखी जनताले यस प्रकारका अवसरवादीलाई पहिचान गरी सही निर्णय गर्ने हामीले अपेक्षा गरेका छौँ ।’ 

बुद्धिजीवीहरूको विज्ञप्तिमा अप्रत्यक्ष रूपमा भट्टराईलाई पराजित गर्न र उनका प्रतिस्पर्धी उम्मेदवार नेकपा माओवादी केन्द्रका नारायणकाजी श्रेष्ठ ‘प्रकाश’लाई जिताउन अपिल गरिएको छ । साथै, नेकपा एमाले र नेकपा माओवादी केन्द्रबीचको वाम गठबन्धनको आवश्यकता र औचित्य पुष्टि गर्न पनि खोजिएको छ । जस्तो : ‘वामपन्थी गठबन्धनका लागि अब चुनावी एकताबाट सैद्धान्तिक र कार्यक्रमिक पार्टी एकतातर्फ अघि बढ्नुको विकल्प छैन । त्यसो नगरिए वामपन्थी एकताको प्रयत्न फगत एक क्षणिक प्रहसनमा सीमित हुनेछ ।’
चुनावको मुखमै वाम गठबन्धनको पक्ष लिँदै एउटा उम्मेदवारलाई जिताउन र अर्कालाई हराउने उद्देश्यले सार्वजनिक वक्तव्य जारी गर्नेमा चर्चित अनुहार नै छन् । जस्तो : राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्ष प्राध्यापक पीताम्बर शर्मा, राष्ट्रिय योजना आयोगका अर्का पूर्वउपाध्यक्ष तथा पूर्वगर्भनर दीपेन्द्रबहादुर क्षत्री, चीनका लागि नेपाली पूर्वराजदूत महेश मास्के, पूर्वसभासद् एवं विश्लेषक हरि रोक्का आदि । त्यस्तै वाम बुद्धिजीवी भनेर चिनिएका प्राध्यापक कैलाशनाथ प्याकुरेल, लेखक विमल निभा, मातृका पोखरेल, डा शरद पन्त, धनकुमारी सुनार, सुदीप श्रेष्ठ र झलक सुवेदीले पनि त्यो विज्ञप्तिमा हस्ताक्षर गरेका छन् । सामाजिक सञ्जालमा बुद्धिजीवीहरूको यो विज्ञप्तिको धज्जी उडाइएपछि सुवेदीले चाहिँ विज्ञप्तिमा प्रयोग भएको आफ्नो हस्ताक्षर किर्ते गरिएको भन्दै विवादबाट पन्छिएका छन् । 

भट्टराईको उछितो काढेर वक्तव्यबाजी गर्नेमध्येका केही व्यक्ति उनै सत्तामा भएको बेला उनैबाट लाभ लिनेहरू नै छन् । जस्तो : क्षत्रीलाई भट्टराईले आफू अर्थमन्त्री भएका बेला नेपाल राष्ट्र बैंकको गभर्नर बनाएका थिए भने प्रधानमन्त्रीत्वकालमा राष्ट्रिय योजना आयोगको उपाध्यक्ष ।

अर्का हस्ताक्षरकर्ता प्रा पीताम्बर शर्मा पनि भट्टराई अर्थमन्त्री भएका बेला उनकै प्रस्तावमा राष्ट्रिय योजना आयोगका उपाध्यक्ष भएका हुन् । तर, उनले सरकारले आफ्नो कुरा नसुनेको भन्दै केही महिनामै पदबाट राजीनामा दिएका थिए । 

यता, विश्लेषक हरि रोक्का पनि भट्टराईबाट लाभ पाउनेमै पर्छन् । उनलाई माओवादीबाट सांसद बनाउन भट्टराईले विशेष जोड गरेका थिए र त्यही कारण ०६३ को अन्तरिम संसद्मा मनोनीत पनि भए । ०६४ को संविधानसभामा माओवादीबाट समानुपातिक सांसद बने । अर्थमन्त्री भएका बेला भट्टराईले धेरैजसो रोक्काकै सल्लाह लिन्थे । आफू अर्थमन्त्री भएका बेला भट्टराईले गठन गरेको राष्ट्र बैंकको कर्जा असुली सहजीकरण समितिको अध्यक्ष पनि रोक्कालाई नै बनाएका थिए भने प्रधानमन्त्री भएका बेला उनको आर्थिक सल्लाहकार परिषद्को सदस्य । 



पूर्वप्रधानमन्त्री भट्टराईसँग लामो संगत गरेका पूर्वअर्थसचिव रामेश्वर खनाल भन्छन्, “हरि रोक्का भनेपछि बाबुराम भट्टराई हुरुक्कै हुनुहुन्थ्यो । अर्थमन्त्री र प्रधानमन्त्री भएका बेला त झन् उहाँको हमेसा सोधीखोजी हुन्थ्यो । तर, अहिले रोक्काले भट्टराईको विरोधमा वक्तव्य निकाल्दा म नै छक्क परेको छु ।” सत्ता र शक्तिमा भएका बेला लाभ लिने अहिले उनकै विरुद्धमा खनिनु अस्वाभाविक मात्र होइन, अनैतिक पनि हो । खनाल भन्छन्, “यो तहसम्म ओर्लनु लज्जाको पराकाष्ठा नै हो । बुद्धिजीवीको यस्तो कृत्य असामान्य हो ।”

खास गरी निर्वाचनमा एउटाको पक्ष र अर्काको विपक्षमा उभिने बुद्धिजीवी र नागरिक समाज हुनु हुँदैन । किनभने, नागरिक समाजको सशक्त हिस्सा मानिएको सार्वजनिक बुद्धिजीवी, जसले राष्ट्रिय स्वार्थ र हितका सर्वाधिक अहम् मुद्दामा निष्पक्ष र स्वतन्त्र अभिमत प्रकट गर्छ भन्ने मान्यता राखिन्छ । व्यक्तिगत स्वार्थ र लाभहानिबाट माथि उठेर सार्वजनिक हितका लागि आफ्नो बौद्धिक/तार्किक क्षमताको प्रयोग गर्नु नै बुद्धिजीवी/नागरिक अगुवाको काम हो । बुद्धिजीवी तथा नागरिक अगुवा नीलाम्बर आचार्य भन्छन्, “समाजले बुद्धिजीवी मानेका व्यक्तिले व्यक्तिगत लाभ नहेरी बृहत् सामाजिक चासोमा देखेको कुरा प्रस्ट बोल्नु पर्छ । तर, पार्टीकै झन्डा बोक्ने बुद्धिजीवीहरूको दबदबा भएको देशमा निष्पक्ष र निर्भीक बुद्धिजीवी कहाँ पाउनू ?”

अहिले मात्र होइन, पहिले पनि बुद्धिजीवीहरूले आफ्नो निष्पक्ष भूमिका गुमाएका हुन् । जस्तो : ०६४ को संविधानसभा चुनावमा केही बुद्धिजीवीले त्यतिबेला नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहाल ‘प्रचण्ड’लाई जिताउन आह्वान गर्दै सार्वजनिक विज्ञप्ति नै जारी गरेका थिए । ०६२/०६३ को जनआन्दोलनमा महत्त्वपूर्ण भूमिका निर्वाह गरेका ती बुद्धिजीवीको त्यो विज्ञप्तिको त्यतिबेला नै चर्को आलोचना भएको हो । तर, दु:खद त के भने त्यतिबेला पनि बुद्धिजीवीलाई प्रचण्डको पक्षमा वक्तव्यबाजी गर्न उक्साउनेमा बाबुराम भट्टराई पनि एक थिए । अहिले त्यो तीर उनैतिर सोझिएको छ । उनलाई गोरखामा हराउने मनसायले निकालिएको विज्ञप्ति ०६४ कै निरन्तरता मात्र हो । “यस्तो काम गर्ने मानिस बुद्धिजीवी होइन, बुद्धिजीवीका नाममा वामपन्थी दलहरूले आफ्नो विचार सही छ भनेर जनतालाई देखाउनका लागि अघि सारेका बुख्याँचा हुन् । बुख्याचाको विवेक र बुद्धि हुँदैन,” पूर्वसचिव खनाल भन्छन् । 

राज्य, राजनीतिक दल र शक्ति हुनेहरूले सार्वजनिक हितमा काम गरे–नगरेको निगरानी गर्ने, सार्वजनिक हितका अहम् विषयमा गहिरो अनुसन्धान गरेर समस्या समाधानको मार्ग पहिल्याउनेलाई संसारभरि बुद्धिजीवीका रूपमा समाजले स्वीकारेको हुन्छ । त्यस्तो स्वीकार्यता व्यक्तिको शैक्षिक प्रमाणपत्र र उपाधिका आधारमा होइन, उसको कर्ममा आधारित हुन्छ । राजनीतिक विश्लेषक अजयभद्र खनाल भन्छन्, “समाजको बौद्धिक जमातले त अरूलाई डोर्‍याउने हो । सबैले अनुकरण गर्न मिल्ने नजिर स्थापित गर्ने हो । तर, हाम्रो देशमा अरूले घृणा गर्ने खालका नजिर स्थापित गरिएको छ ।” 

कतै परम्परागत, कतै वाम, कतै लोकतान्त्रिक, कतै सार्वजनिक त कतै माक्र्सवादी आदि नामले बुद्धिजीवीलाई चिनाउने गरिए पनि बुद्धिजीवीको काम र त्यसबाट समाजले पाउने लाभ भने उस्तै हुन्छ । र, त्यो हो– समाजको बृहत्तर हित । मानव अधिकार तथा शान्ति समाजका संस्थापक अध्यक्ष एवं नागरिक अभियन्ता कृष्ण पहाडी भन्छन्, “लाभको पद र पार्टीको टिकट पाए राजनीतिक कार्यकर्ता, नपाए बुद्धिजीवी, नागरिक अगुुवा र मानव अधिकारकर्मी हुने व्यक्ति एउटै हुन्छ । जे नाम लिए पनि बुद्धिजीवी नामधारीहरू बोल्नुपर्ने विषयमा चुप बस्छन् अनि बोल्नै नहुने र तटस्थ बस्नुपर्ने ठाउँमा बोलिरहन्छन् ।”

तत्कालीन राजा ज्ञानेन्द्रको निरंकुश कदमविरुद्ध ०६२/०६३ मा शान्ति र लोकतन्त्रका लागि नागरिक आन्दोलनका नाममा कृष्ण पहाडी र देवेन्द्रराज पाण्डेको नेतृत्वमा बुद्धिजीवी तथा नागरिक अगुवा सडकमा ओर्लेका थिए । खासमा त्यतिबेलाको नागरिक आन्दोलन नै जनआन्दोलनको केन्द्रीय मोर्चाजस्तो बनेको थियो । जनआन्दोलनमा नागरिक आन्दोलनको प्रभावकारिताकै कारण त्यसलाई सार्वजनिक पहिचान दिन थालिएको हो । त्यसअघि नागरिक समाजको खासै सार्वजनिक परिचय थिएन । जनआन्दोलनमा नागरिक अगुवा र बुद्धिजीवीले निर्वाह गरेको भूमिकाकै कारण दलहरूले जनआन्दोलनपछिको अन्तरिम व्यवस्थापिकाको मनोनीत २६ सिट नागरिक समाजका प्रतिनिधिकै लागि छुट्याएका थिए भने पहिलो संविधानसभाका ४८ सिटमा पनि नागरिक अगुवा र बुद्धिजीवीको प्रतिनिधित्व गराउन खोजिएको थियो । तर, पहाडी र पाण्डेले नागरिक अगुवा सत्तामा जानु हुँदैन भन्ने अडान नछाडेपछि ती कोटा पनि दलहरूले आफ्नै कार्यकर्ताबाट पूर्ति गरे । पहाडी भन्छन्, “नागरिक आन्दोलनलाई सत्तामा जानबाट जोगाउन झन् कठिन भयो । तर, हामी सफल भयौँ, नागरिक अगुवा र बुद्धिजीवीले सत्तामा जाने नै होइन, देशको पाँचौँ अंगका रूपमा खबरदारी गरिरहने हो ।”

तैपनि, राजनीतिक दलहरूबाट स्वतन्त्र बौद्धिक तथा नागरिक अगुवाको दलीयकरण गर्ने प्रयास भने जारी रह्यो । जस्तो : ०६९ मा प्रधानमन्त्री पदबाट राजीनामा गर्ने बेला बाबुराम भट्टराई स्वयंले चुनावी सरकारको नेतृत्व नागरिक अगुवा देवेन्द्रराज पाण्डेले गर्नुपर्ने प्रस्ताव अघि सारे । तर, त्यो प्रस्ताव त्यत्तिकै तुहियो र प्रधानन्यायाधीश खिलराज रेग्मीको अध्यक्षतामा चुनावी मन्त्रिपरिषद् गठन भयो । विडम्बना † अहिले पनि बुद्धिजीवी र नागरिक अगुवाका रूपमा चिनिएका व्यक्तिलाई दलको झोला बोकाउन छाडिएको छैन । सरकार र माओवादीबीचको वार्ताका सहजकर्तासमेत रहेका बुद्धिजीवी पूर्वसभामुख दमननाथ ढुंगाना अहिले कांग्रेसका तर्फबाट भक्तपुर–२ बाट प्रतिनिधिसभा उम्मेदवार छन् । राजनीतिक विश्लेषक तथा बुद्धिजीवी आचार्य भन्छन्, “बुद्धिजीवी नागरिक समाजको मुटु नै हो र यसले विकृत राजनीतिलाई सधार्नुपर्ने दायित्व बोकेको हुन्छ । तर, बुद्धिजीवी नै दलका झोले भएपछि चाहिँ अनर्थ हुन्छ ।”

सामान्यत: बुद्धिजीवीहरूले राष्ट्रिय चासोका मुद्दामा दुई आधारमा आफ्नो अभिमत प्रकट गरिरहेका हुन्छन् । पहिलो, अनुसन्धान र तथ्यका आधारमा र दोस्रो, पढाइ अनि अनुभवका आधारमा । तर, यहाँचाहिँ अनुसन्धान, तथ्य, अध्ययन र अनुभवका आधारमा भन्दा पनि आग्रह र स्वार्थ एवं दलीय आवद्धताका आधारमा बुद्धिजीवीले आफ्नो अभिमत प्रकट गर्ने परम्परा छ । स्वतन्त्र विश्लेषक अजयभद्र खनाल भन्छन्, “न्यायाधीश नै स्वतन्त्र नभएको देशमा स्वतन्त्र बुद्धिजीवी नपाइएला तर मनोभावनाका आधारमा मात्र सार्वजनिक मुद्दामा अभिमत दिएर भ्रम सिर्जना गर्नुचाहिँ उल्टो काम हो, जुन यहाँ भइरहेको छ ।”

बुद्धिजीवीहरूले बोल्नुपर्ने मुद्दा धेरै, अझ असंख्य नै छन् । चुनावकै सन्दर्भमा हो भने पनि आपराधिक वा बाहुबली चरित्रका उम्मेदवारहरूबारे वुद्धिजीवीका धारणा जनसमक्ष आए, जनमानस लाभान्वित हुन सक्थ्यो । पूर्वसचिव खनाल भन्छन्, “दीपक मनाङे र गणेश लामाजस्ताका विरुद्ध एक शब्द पनि बोल्न नसक्ने अनि बाबुराम भट्टराईविरुद्ध वक्तव्य नै निकाल्नुजति हास्यास्पद अरू के होला ?” 

http://nepal.ekantipur.com
प्रकाशित: मंसिर १२, २०७४

केही पुस्तक प्रत्येक वर्ष दोहोर्यायर पढ्छु - मातृका पोखरेल

पुस्तक वार्ता 


गज्जव साप्ताहिक, वर्ष-१, अंक -३५ ,साउन ३२, बुधबार २०७४ 
वार्ताकार : प्रकाश गुरागाईं

सूर्योदय टेलिभिजनमा प्रसारित अन्तर्वार्ता - मातृका पोखरेल


( अन्तर्वार्ताकार - खगिन्द्रा खुसी )

नेपाल टेलिभिजनको श्रस्टा र सिर्जना कार्यक्रमका लागि टंक उप्रेतीले निबन्धकार रुद्र खरेलको श्रद्धान्जलीका सन्दर्भमा तयार पार्नु भएको कार्यक्रम ।



नेपाल टेलिभिजनको श्रस्टा र सिर्जना कार्यक्रमका लागि टंक उप्रेतीले निबन्धकार रुद्र खरेलको 
श्रद्धान्जलीका सन्दर्भमा तयार पार्नु भएको कार्यक्रम । साथमा निबन्धकार रुद्र खरेलको ब्यक्तित्व
 र कृतित्वका बारेमा मातृका पोखरेलको बिचार ।

मातृका पोखरेल - नेपाल टेलिभिजनको जनगाथा कार्यक्रमका लागी अन्तर्वाता ।


नेपाल टेलिभिजनको जनगाथा कार्यक्रमका लागी २०६५ सालमा टेकबहादुर 
बलम्पाकीले लिनु भएको अन्तर्वाता ।

मातृका पोखरेल - ( NTV news) को अन्तर्वार्ता।


२०७२ साल फागुनमा NTV news को तर्फबाट देवी प्रसाद सापकोटाले प्रगतिशील लेखक सङ्घ नेपालका केन्द्रीय समिति अध्यक्ष एवम् प्राज्ञ मातृका पोखरेलसँग लिनुभएको अन्तर्वार्ता।

Tuesday, November 28, 2017

मैत्री एफ.एम. को साहित्यिक कार्यक्रम 'सुनाख़री' का लागि रेडियो कुराकानी ।



मैत्री एफ.एम. को साहित्यिक कार्यक्रम 'सुनाख़री' का  लागि मातृका पोखरेलसँग 
राजु स्याङ्तानले गर्नुभएको रेडियो कुराकानी । 

मिर्मिरे एफ. एम - अन्तर्वार्ता ।




मिर्मिरे एफ. एम. का लागि मातृका पोखरेलसँग केशव शिलवालले 
( वि.सं. २०६५)  लिनुभएको अन्तर्वार्ता । 

Saturday, November 25, 2017

Critic Poudyal’s short stories hits stores

Sep 6, 2017-Translator and critic Mahesh Poudyal’s new collection of short stories, Tyespachhi Fulena Godavari, is now out in the market. The book was launched amid a ceremony held at Nepal Academy Hall in the Capital. 
The event saw the presence of scholars and literary figures such as Matrika Pokharel, Abhi Subedi and Kumari Lama, among others. 
Speaking at the event, Subedi said that the book captures the psychological aspects of contemporary Nepali society. “With stories that explore the imaginative and emotional facets of its characters, the book has pioneered a new technique of storytelling in Nepali literature,” Subedi added. 
While professor Matrika Pokharel said that Poudyal’s stories present the class struggle prevalent in the society. “The stories make one sympathise with its characters who come from the lower class of the social hierarchy,” Pokharel said, adding, “I have been reading Poudyal’s fictional works for a long time and they have influenced my work in more ways than one.” 
Tyespachhi Fulena Godavari is published by Aishwarya Publications.


Published: 06-09-2017 08:17

Thursday, November 23, 2017

रत्नपार्कको शान्तिवाटिकामा साहित्य सन्ध्या

साहित्य सन्ध्याको नियमित मासिक ३७८ औँ शृङ्खला मङ्सिर २ गते शनिबार अपराह्न १ बजे “अग्रगामीलाई भोट प्रतिगामीलाई चोट, रूपान्तरणका पक्षपातीलाई मतदान गरौँ, समृद्ध नेपाल निर्माण गरौँ” भन्ने आह्वानका साथ रत्नपार्कको शान्तिवाटिकामा विशेष कविगोष्ठी गरी सम्पन्न भयो । सन्ध्याका अध्यक्ष राम विनयकोे अध्यक्षता र उपाध्यक्ष रमेश पोखरेलको सञ्चालनमा सम्पन्न भएको उक्त विशेष समारोहमा संस्कृतिविद्, सांस्कृतिक रूपान्तरण अभियानका प्रखर अभियन्ता एवम् वरिष्ठ प्रगतिवादी साहित्यकार डा.मोदनाथ प्रश्रित प्रमुख अतिथि हुनुहुन्थ्यो भने  अतिथिहरूमा प्राज्ञ एवम् प्रगतिशील लेखक सङ्घका अध्यक्ष मातृका पोखरेल, प्राज्ञ प्रा.जगत् उपाध्याय ‘प्रेक्षित’ वरिष्ठ साहित्यकार एवम् पूर्व मन्त्री शान्ता मानवी, राष्ट्रिय जनसांस्कृतिक महासङ्घका महासचिव प्रेमनाथ अधिकारी, वरिष्ठ पत्रकार एवम् साहित्यकार आनन्दराम पौडेल, प्रगतिशील लेखक सङघका महासचिव आर.एम.डङ्गोल र वरिष्ठ सचिव पुण्य गौतम ‘विश्वास’, प्रा.डा.खेम दाहाल, वरिष्ठ कवि विधान आचार्य, जनगायक रामकृष्ण दुवाल उपस्थित हुनुहुन्थ्यो । 
उक्त विशेष गोष्ठीमा प्रमोद स्नेही, बैरागी जेठा, मुकुन्द न्यौपाने, जगत् उपाध्याय ‘प्रेक्षित’, जयन्ती स्पन्दन, आनन्दराम पौडेल, विधान आचार्य, मातृका पोखरेल, आर.एम.डङ्गोल, राम विनय, रमेश पोखरेल, विजयध्वज थापा, गोपाल नेपाल, नारायण निरासी, अच्यूत घिमिरे, प्रदीपरत्न शाक्य, तारा गाउँले, रचना दाहाल, भोलानाथ सुवेदी, प्रमोद रेग्मी, सुशीला प्रधानाङ्ग, नवराज श्रेष्ठ, भावना न्यौपाने, विष्णुप्रभा उपाध्याय, पुण्य गौतम ‘विश्वास’, डा.खेम दाहाल, रामेश्वर राउत मातृदासले आआफ्ना अत्यन्त सासामयिक कविता वाचन गर्नुभएको थियो भने जनगायक रामकृष्ण दुवालले जनपक्षीय गीत गाउनुभएको थियो । 
प्रमुख अतिथि डा.मोदनाथ प्रश्रितले नेपाली कम्युनिस्ट आन्दोलनमा पटक पटक छिन्नभिन्न हुने तर एकजुट भने हुनै नसक्ने र करिब ६०% वामपन्थीका पक्षमा मतदान गर्ने जनताका अपेक्षा भने कहिल्यै पूरा हुननसक्ने दूरावस्था हामीले भोगिरहेका थियौँ तर यो पटक सिङ्गो देशमा वामपन्थीको चुनावी तालमेल हुँदै एकता गर्ने अभियानको थालनी हुनु असाध्यै राम्रो र सकारात्मक कुरा हो, जनचाहनाको कुरा हो । वामपन्थीहरूको गठबन्धन देखेर दक्षिणपन्थी यथास्थितिवादी, लम्पसारवादीहरू त्रसित भएका छन् । यो गठबन्धन स्थायी होस् र चुनावी तालमेल मात्र नहोस्, देशले अहिले असाध्यै अप्ठ्यारो अवस्था भोग्नुपरेको छ, नौ महिने अस्थायी सरकारका कारण अस्थिरता उत्पन्न भएको छ, एक वर्षका लागि बनाएको बजेटसम्म कार्यान्वयन गर्ननपाएको अवस्था छ । जनताको चाहना जहिल्यै पनि नेपाली वामपन्थीहरू एकताबद्ध हुन् भन्ने नै हो तर फेरि कुप्रचारमा रमाउने लम्पसारवादीहरू वामपन्थीहरू मिले भने जनताले रुनसमेत पाउँदैनन् भन्ने जस्तो सस्तो नाराबाजी गरेर डुब्नै लागेको शाख जोगाउने दुश्प्रयत्न गर्दै छन् ! हामी साहित्यकारहरूले कुनै पनि हालतामा यो एकता भत्काउने होइन अझ मजबुत पार्नुपर्छ भन्ने उत्साहका साथ साहित्यसिर्जना गर्नुपर्दछ किनभने साहित्य नै त्यस्तो सामथ्र्यवान् कुरा हो जसले आफ्नो प्रभाव अनन्तकालसम्म पार्नसक्दछ । ऋग्वेदले स्थापित गरेको दस हजार वर्ष पुरानो इतिहासले ऋषिमुनिहरूको, दार्शनिकहरूको विचार र दृष्टिकोण अहिलेसम्म स्थापित रहेको तथ्यलाई हामी स्रष्टाले पनि मनन गर्नुपर्दछ । एक अरबभन्दा बढी जनसङ्ख्या भएको चीनको प्रगतिले संसार हल्लाइरहेको छ  तर हामीकहाँ लम्पसारवादीहरू, यथास्थितिवादीहरू अझै पनि वामपन्थीले जिते रुन पनि पाइन्न भन्ने भ्रमको खेती गरिरहेका छन् ! योभन्दा लाजमर्दाे कुरा अरू के हुन्छ ? योभन्दा निर्लज्ज र नाङ्गो भ्रम अरू के हुनसक्छ ? श्रमिक, सर्वहारा, निमुखा र गरिबलाई सम्मान गर्ने बराबरीको व्यवहार गर्ने आदर्शको अवलम्बन गर्ने वामपन्थीहरूको एकता हाम्रो देशको अपरिहार्य आवश्यकता हो । यो एकता भनेको देश र जनताका पक्षमा काम गर्ने सुअवसर पनि हो, यही नै जनचाहना पनि हो । साहित्य सन्ध्याले निर्वाचनको ठिक सङ्घारमा कोठाभित्र होइन बाहिर, त्यो पनि रत्नपार्कको यो शान्तिवाटिकामा चुनावकेन्द्रित पारेर जनतालाई सुसूचित गराउँदै उद्देश्यमूलक यो गोष्ठी गर्नु सराहनीय कार्य हो, यो वेलामा गीति लयका कविताहरू र नाटकहरू बढी लेखिनुपर्दछ र चोक चोकमा गाइनुपर्दछ, नाटक देखाइनुपर्दछ र अबका सिर्जना देश निर्माण गर्ने पक्षमा, स्रोतसाधनको सही सदुपयोगका पक्षमा, प्रविधिको प्रयोग तथा सदुपयोगका पक्षमा, निम्न वर्गका जनताको जीवनस्तर उठाउने पक्षमा लेखिनुपर्दछ । त्यसैगरी समाजका व्यक्तिहरूको चिन्तनमा, चेतनामा र व्यवहारमा रहेका विभेद र विसङ्गतिविरुद्धमा स्रष्टाले आफ्ना सिर्जना गर्नुपर्दछ । आजको यो विशेष गोष्ठीमा वाचित सम्पूर्ण कविता समसामयिक विषयमा लेखिएका छन् र रूपान्तरणको सन्देश सम्प्रेषण गर्न सफल रहेका छन् भन्नुभयो ।
प्राज्ञ एवम् प्रगतिशील लेखक सङ्घका अध्यक्ष मातृका पोखरेलले प्रगतिशील लेखक सङ्घकै परिशरबाट हिजो मङ्सिर १ गते सङ्घका उपाध्यक्ष खेम थपलियालाई गिरफ्तार गरिएकोप्रति दुःख व्यक्त गर्नुभयो र कलमबाहेक केही हतियार नै नभएको निहत्था व्यक्तिलाई लोकतन्त्र छ भनिएको वर्तमानमा गिरफ्तार गरिनु कायरतापूर्ण कार्य भएकाले तत्काल रिहाइको माग गर्नुभयो र गोष्ठीले पनि सर्वसम्मतिले निहत्था कलमजीवीको तत्काल रिहाइको माग गर्यो ।  
गोष्ठीका अध्यक्ष राम विनयले साहित्य सन्ध्यामा हरेक महिना एउटा न एउटा विषयमा गम्भीर बहस गर्ने र कविगोष्ठी गर्ने प्रचलन रहेको छ । आज भने नेपाली जनताका प्रतिनिधिले बनाएको संविधानअनुसार हुनलागेको निर्वाचनमा अग्रगामीलाई विजयी गराउनुपर्दछ र यो देशलाई जोगाउँदै समृद्धिको दिशामा अगाडि बढाउनुपर्दछ भन्ने सन्देश सम्प्रेषण गर्ने र त्यसै दिशामा जनमत तयार पार्ने उद्देश्यले यो विशिष्ट समारोह रत्नपार्कमा आयोजना गरेका हौँ । प्रमुख अतिथिका रूपमा रूपान्तरण अभियानका शिखर व्यक्तित्व डा.मोदनाथ प्रश्रित आइदिनुभयो, पूर्वमन्त्री एवम् वरिष्ठ साहित्यकार शान्ता मानवी आइदिनुभयो, प्राज्ञहरू मातृका पोखरेल तथा प्रा.जगत् उपाध्याय आइदिनुभयो । त्यसैगरी निमन्त्रणा स्वीकार गरी यहाँहरू सबै आइदिनुभयो, सबै सबैलाई हार्दिक धन्यवाद अर्पण गर्दछु र अर्काे सन्ध्यामा फेरि कुनै समसामयिक विषयमा बहस गरिने नै छ भन्नुभयो अनि सभाविसर्जन गर्नुभयो ।
http://dreamlandnepal.com बाट साभार 
 प्रकाशित मितिः आइतवार, मंसिर ३, २०७४