Sunday, September 17, 2017

कवि एवम् पूर्व सभासद रामबहादुर थापा मगरको 'बूढा धरहरा' को विमोचन सम्पन्न ।

कवि एवम् पूर्व सभासद रामबहादुर थापा मगरको मगर भाषामा 'बूढा धरहरा' को विमोचन भएको छ । २०७४ साल भाद्र ३१ गते कमलादीस्थित  नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठानको हलमा वरिष्ठ कवि बैरागी काइलाले उक्त कृतिको विमोचन गर्नुभएको थियो । कार्यक्रममा वरिष्ठ साहित्यकार दिनानाथ शर्मा, मगर भाषा साहित्यका अध्यता लोकबहादुर थापा मगर, प्रगतिशील लेखक सङ्घ, नेपालका अध्यक्ष एवम् प्राज्ञ मातृका पोखरेल, नेपाल प्रज्ञा-प्रतिष्ठान प्राज्ञ परिषदका पूर्व सदस्य विष्णु प्रभात, प्रगतिशील लेखक सङ्घ, नेपालका पूर्व महासचिव मित्रलाल पंज्ञानीले कृति र कृतिकारका बारेमा बोल्नुभएको थियो । 


कोरियन र नेपाली कविताको फ्युजन - प्रकाश थाम्सुहाङ


किताब 

कविताको अनुवाद दुरुह कार्य हो । कविताको अनुवादमा कविको भाव, संवेदना र भाषिक निजत्व गुम्ने जोखिम हुन्छ । त्यसकारण भनिन्छ - कविताको सोझो अनुवाद त होला, तर विशिष्ट अनुवाद हुन गाह्रो छ । कोरियन कवि किम मेयोङ होई पनि यो भनाइलाई स्वीकार गर्छिन् । यद्यपि, कविताको अनुवाद निरन्तर जारी छ । अनुवाद गरिनु पनि पर्छ । अनुवादले कविलाई विस्तार गर्छ । एउटा कवि विस्तारित हुनु भनेको कवि सँगसँगै कविको सांस्कृतिक चेतनालगायत अन्य पाटोको विस्तार हुनु हो ।
भर्खरै कोरियाली र नेपाली प्रतिनिधि कविताको अनुवादसंग्र्रह 'विश्वकविता साहित्य' प्रकाशित भएको छ, जहाँ ६१ कोरियन कविको कविता नेपालीमा र ५१ नेपाली कविको कविता कोरियन भाषामा अनुवाद भएको छ ।
अनुवादकद्वय ई गिजु र मोहन कार्कीले यी कविता अनुवाद गरेका हुन् । कृतिको प्रकाशकीयमा युरेसिया कल्चर फोरमका अध्यक्ष होङ थेसिग लेख्छन्, 'कुनै एउटा देशको व्यक्तिले अर्को देशको व्यक्तिको झुकाव वा सामूहिक मूल्यमान्यता थाहा पाउन कविता गतिलो माध्यम हुन सक्छ ।' उनको कथनलाई आधार मान्ने हो भने दुई देशको काव्यिक चेत, मूल्य-मान्यता र सांस्कृतिक चैतन्य बुझ्न प्रस्तुत अनुवाद कृति निश्चय नै गतिलो माध्यम हुन सक्छ ।

म भनेको म नै हुँ
यहाँ उभिएको पूर्ण कदको धनी म नै हुँ
इतिहासले आउँछ भनेर पर्खिबसेको
वर्तमान र भविष्य कालले नेतृत्व गर्छ भनेर आशा गरिबसेको
निराशाहरू विघाटन गर्न सक्ने त्यो घटना
म नै हुँ
धर्मेन्द्रविक्रम नेम्बाङ

२०७३ साल फागुनमा नेपाली लेखक संघ र युरेसिया कल्चर फोरम कोरियाको संयुक्त आयोजनामा काठमाडौंमा दुईदेशीय कला साहित्य महोत्सवको आयोजना भएको थियो । उक्त सुन्दर सहकार्यको निरन्तरता हुनुपर्छ प्रस्तुत कृति । मूलत; नेपाली कवितालाई अन्तर्राष्ट्रिय पाठकसमक्ष पुर्‍याउन यो अनुवाद कृतिले सार्थक प्रयत्न गरेको छ । अर्कोतर्फ विदेशी कवि र कविताप्रति विशेष चासो राख्ने नेपाली पाठकहरूको निमित्त यो कृति उल्लेखनीय प्राप्ति हो ।
कोरिया खण्ड
६१ कोरियन कवितामा प्राय; दिवंगत कवि र अरू समकालीन कविका कवितालाई क्रमबद्ध अनुवाद गरिएको छ । यसो हुँदा कोरियन कविताको इतिहास र वर्तमान बुझ्न पाठकलाई सघाउ पुगेको छ । पुराना हुन या नयाँ, कोरियन कविहरूले प्रकृति लाई अपनत्व महसुस गर्दा रहेछन् । फलस्वरूप उनीहरूको काव्यिक बिम्ब प्रकृतिसँग सम्बन्धित छन् । फूल, समुद्र, घाम, हिउँ, पुतली, पहाड आदिजस्ता बिम्ब प्राय; कवितामा आएको छ ।

कोरियामा सम्भवत सामाजिक विभेदको अनेकौं शृंखला नभएकै कारण होला सोसियल इस्युज माथि कविहरूले चिन्तन गर्न परेको छैन । राजनैतिक स्थायित्व र इमानदारिता भएको कारणले होला कविहरूले राजनैतिक विसंगतिप्रति खबरदारी गर्नु परेको छैन । यस्ता दायित्वबाट एउटा कवि मुक्त भएपछि कलामा ज्यादा खेल्न पाउँदोरहेछ । साथै कवितामा कल्पनाशीलता प्रचुर पाइँदो रहेछ । त्यसकारण, अधिकांश कोरियन कविका कविता कलाका उत्कृष्ट नमुना बनेका छन् ।
कोरियन कविहरू प्राय; छोटो कविता लेख्न रुचाउने रहेछन् । कवितामा आफ्ना वैयक्तिक अनुभूतिसँग संवाद गर्न उनीहरूलाइ प्रिय लाग्दोरहेछ । कुनै कविता त मन्त्रजस्ता लाग्छन् । प्रकृति र मानिसको सम्बन्ध, कृषि संस्कृतिको उच्च मूल्यांकन यी कविताहरूमा पाइने अन्य तत्व हन् । यतिबेला कोरिया उत्तरऔद्योगिक युगमा छ । उत्तरऔद्योगिक युगले मानिसलाई फगत यन्त्र बनायो ।
मानिस र उसको संवेदनालाई उत्पादनसँग तुलना गर्‍यो भनेर केही चिन्तकको विश्लेषण छ । तर, ६१ कोरियन कविहरूको कविता पढ्दा उत्तरऔद्योगिक युगप्रति उनीहरूको कुनै गुनासो छैन । पुँजीवादको साइड इफेक्टले मानिस आक्रान्त छैन । श्रमिक आक्रान्त छैन । समाज आक्रान्त छैन । यस्तो पनि हुन्छ र ? मनमा प्रश्न उठ्छ । कि त प्रविधिको चरम प्रगति र त्यससँगको निरन्तर संसर्गले वाक्क -दिक्क भएर कोरियन समाज प्रकृतितिरै फर्कने मार्गमा अग्रसर छ ।
कोरियाको इतिहासमा पनि प्रजातन्त्रको लागि अप्रिल विद्रोह भएको थिएछ । समकालीन पुस्ताका दुई कवि गिम जिहा र गिम ग्वाङग्युले प्रजातन्त्रको अभीष्ट राखेर कविता सिर्जना गरेका रहेछन् । उक्त दुई सिर्जना प्रस्तुत अनुवाद कृतिमा समाविष्ट छ । त्यस्तै एउटा कविता कोरियामा विभाजित भएर उत्तर र दक्षिण भएको सन्दर्भमा लेखिएको रहेछ ।
कोरिया विभाजनले एउटै परिवारका सदस्यहरू कोही उत्तरमा परे, कोही दक्षिणमा । कहिलेकाहीँ दुई कोरियाको सम्बन्ध केही सामान्य हुँदा सिमानामा ती परिवारका सदस्यबीच क्षणिक भेट गराइन्छ । टेलिभिजनमा देख्ने गरिन्छ, त्यो भेट साँच्चै नै भावविह्वल हुनेगर्छ । कवि ई योङहाग लेख्छन् -
हिउँ पर्दैछ कि उत्तरतिर
आकाश नै पग्लदै छ कि उत्तरतिर
लहर बनेका पहाड पहाडबीचमा
तिमीलाई छोडेर आएको
सानो गाउँमा पनि भाग्य बर्साउने हिउँ पर्दै छ कि ।
नेपाल खण्ड
विश्व कविता सायित्यमा संगृ्रहीत अधिकांश कोरियन कविहरू दिवंगत थिए । तर, नेपाल खण्डका सबै कवि जीवित छन् । रोचक पक्ष के छ भने नेपालका कविहरूको नेपाली र कोरियन दुवै भाषामा कविता प्रकाशित भएको छ । यसो हुदाँ नेपाली पाठक दोहोरो फाइदामा छन् । कवि बैरागी काइँलाको पुस्तादेखि सुको साइबरको पुस्तासम्म सम्मिलित प्रस्तुत कृतिले काव्यिक जगत्मा गम्भीर अर्थ पक्कै राख्नेछ । करिबकरिब नेपाली कविताको पाँच दशकको रचना प्रवृत्ति, संरचना र सौन्दर्य चेतना एउटै कृतिमा भेटिनु कविताको गम्भीर अध्येताको लागि बम्पर उपहार हो ।
नेपाली लेखक संघका अध्यक्ष कवि श्रवण मुकारुङ भन्छन्- 'कविताले मानिसमा निहित अन्तर्संस्कृति वा राष्ट्रकै संस्कृतिलाई प्रतिबिम्बन गर्ने भएकोले यो कृतिमार्फत दुई देशका जनताले एकअर्कोलाई सम्पूर्णमा चिन्न र एकअर्काको आर्थिक, सामाजिक एवं कूटनैतिक सम्बन्धलाई मजबुत बनाउन गहिरो भूमिका खेल्नेछ ।' कविताले बोल्ने सांस्कृतिक चेत, समाज चित्रण र समय चेतनालाई मात्र विश्लेषण गर्ने हो भने कवि श्रवण मुकारुङको भनाइ सत्यबोध हुन्छ । प्रस्तुत कृतिमा कवि अमर गिरीको कविता छ- 'चटामरी' । यो कविताले नेपालको एउटा खास जातिको खानपिन संस्कृतिको प्रतिनिधित्व गरेको छ । यो कविता कोरियन पाठकहरूलाई निश्चय नै नवीन लाग्नेछ, स्वादिलो चटामरी झैँ ।
प्रस्तुत कृतिको सबैभन्दा सबल पक्ष भनेको कवि र कवितामा विविधता हुनु हो । कृति नेपाली लेखक संघका माध्यमबाट निस्किए पनि यहाँ मार्क्सवादी कविहरूको गम्भीर र अर्थपूर्ण सहभागिता छ । जस्तै- मातृका पोखरेल, आहुति, फूलमान बल, विमल निभा, विप्लव ढकाल, श्यामल, शशी लुमुम्बू, स्वप्नील स्मृति, सरिता तिवारी, रावत, चन्द्र रानोहँछा, बिना थिङ तामाङ आदिका कविता अटाएका छन् । समकालीन नेपाली कविताको यी अनुहारलाई अनदेखा गर्ने हो भने नेपाली कविता सायदै सग्लो देखिन्छ । यी कविहरूको पनि कविता अनुवादले कोरियन पाठकहरूमा नेपाली कविताको प्रभावशाली उपस्थिति भएको छ ।कवि भूपपन भन्छन्- 'चित्र जस्तो लाग्ने भाषामा कविता ! स्पर्श गर्दामात्रै अलौकिक अनुभूति हुने रहेछ ।'
यस्तो सुन्दर कार्य वास्तवमा राज्यस्तरबाट गरिनुपर्ने हो । जे होस्, दुई देशको साहित्यिक संस्थाबाट एउटा सिर्जनात्मक कार्यको थालनी भएको छ । भविष्यमा पनि यस्तो असल कार्यको निरन्तरता रहोस् । विश्वमा सुन्दर समाजको निर्माण यस्तै सिर्जनात्मक कार्यले हुनेछ ।

http://annapurnapost.com बाट साभार 

बातलाबामा ब्रेख्तका कविता

काठमाडौँ, ३० भदौ २०७४ 

अखिल नेपाल लेखक संघको काव्य विभागले हरेक महिनाको अन्तिम शुक्रबार गर्दै आएको कविता वाचन तथा अन्तक्र्रिया कार्यक्रम बातलाबाको दोस्रो शृंखलामा बर्तोल ब्रेख्तका कविता वाचन गरिएको छ।
शुक्रबार मण्डला थियटरमा भएको कार्यक्रममा नेपालका १० युवा कविहरुले ब्रेख्तका १० कविता वाचन गरेका थिए। स्वप्निल स्मृति, संगीत स्रोता, बलराम तिमिल्सिना, बिमला तम्खेवा, रावत, गणेश राई लगायतका कविहरुले ब्रेख्तका कविता वाचन गरेका थिए।
कार्यक्रममा समालोचक/माक्र्सवादी सौन्दर्य चिन्तक निनु चापागाइँ र कवि तथा पत्रकार अभय श्रेष्ठले ब्रेख्तको बारेमा चर्चा गरेका थिए।
समालोचक चापागाइँले नेपालमा मात्रै नभएर विश्वमा ब्रेख्तलाई हेर्ने दुईवटा दृष्टिकोण रहेको बताए। उनले विश्वमा एकथरीले ब्रेख्थलाई अपरिपक्व कवि र नाटकारको रुपमा चित्रण गर्ने र अर्काथरीले उनलाई महान र अनुशरण गर्नपर्ने कवि नाटककारको रुपमा चित्रण गर्ने प्रवृत्ति रहेको बताए। उनले नेपालमा ब्रेख्तको नाम लिने र उनको प्रवृत्तिलाई छोड्ने गरेको बताए।
कवि/पत्रकार अभय श्रेष्ठले ब्रेख्त महान कवि भएको र नेपालका कविहरु पनि उनीबाट प्रभावित रहेको बताए। उनले ब्रेख्तले कुनै भाषिक जालझेल नगरी सोझो अर्थमा र सरल भाषामा लेखेका कारण उनका कविता र नाटक सबैले बुझने खालका रहेको बताए।
कार्यक्रममा कवि मातृका पोखरेल, नाकिमा, साङ्केन वान्तवा, गणेश राई, बम बानियाँ लगायतका कविले पनि आफ्ना कविता वाचन गरेका थिए।
https://nepalkhabar.com बाट साभार

प्रलेस प्रतिभा पुरस्कार सिलवाललाई

काठमाडौं । प्रगतिशील लेखक संघले यस वर्षको ‘प्रलेस प्रतिभा पुरस्कार युवाकवि केशव सिलवाललाई दिने भएको छ । संघका अध्यक्ष मातृका पोखरेलको अध्यक्षतामा बसेको सचिवालय बैठकले सो निर्णय गरेको हो ।

‘वर्जित अवशेष’ र ‘धारिला मानिसहरु’ दुई कवितासंग्रहका स्रष्टा ललितपुर लेले निवासी उहाँ साहित्यिक पत्रकारिता र संस्थामा पनि आबद्ध छन् ।

पुरस्कार चयनका लागि उपाध्यक्ष खेम थपलियाको संयोजकत्वमा सचिव प्रकाश सिलवाल र सचिवालय सदस्य आरसी न्यौपाने सदस्य रहेको समितिको सिफारिसलाई बैठकले अनुमोदन गरेको संघका महासचिव आरएम डंगोलले जानकारी दिए ।

पुरस्कारको राशि १० हजार छ ।

संघका पूर्वअध्यक्ष आनन्ददेव भट्टबाट एक लाख प्रदान गरी स्थापित अक्षय कोषबाट प्रलेस स्थापना दिवसका दिन हरेक वर्ष असोज ५ गते सो पुरस्कार प्रदान गरिन्छ । वार्षिकोत्सवका दिन साहित्यमा पुरस्कार संस्कृति’बारे विचारगोष्ठी पनि गरिने जनाइएको छ ।

रासस 

२०७४ भदौ २९ गते १८:३५ मा प्रकाशित

नेपालको सुन्दर नगरी पोखरामा अन्तर्राष्ट्रिय काव्य संगम सम्पन्न ।

पर्यटकीय नगरी पोखरामा यही २०७४ साल भाद्र २४ गते अन्तर्राष्ट्रिय काव्य संगम सम्पन्न भएको छ । विभिन्न देशका स्रष्टाहरूको उपस्थितिमा सम्पन्न उक्त कार्यक्रममा संगीत नाट्य प्रज्ञा-प्रतिष्ठानका कुलपति प्राज्ञ सरूभक्त हुनुहुन्थ्यो । देवकाेटा लुसुन प्रज्ञा-प्रतिष्ठानको आयोजना र गण्डकी साहित्य संगमको सह आयोजनामा सम्पन्न उक्त कार्यक्रमको अध्यक्षता  देवकाेटा लुसुन प्रज्ञा-प्रतिष्ठानका अध्यक्ष निनु चापागाईंले गर्नुभएको थियो । देशभित्र र बाहिरका करिव तीन दर्जन कविहरूले कविता वाचन गर्नुभएको थियो । कविता बाचन गर्ने कविहरुमा भिम रावत, भुपेन्द्र अधिकारी, डा. विन्दु शर्मा, हरिमाया भेटवाल, बलराम तिमिल्सिना , शेषमणि आचार्य, सरस्वति प्रतीक्षा, अनिल श्रेष्ठ , केवल विनाबी, रामबाबु सुवेदी आदि हुनुहुन्थ्यो । 

उक्त अन्तर्राष्ट्रिय काव्य संगम संगममा प्रसिद्ध जनगायक जीवन शर्मा, कवि एवं गायक संगीतस्रोता र बिकाश लुंगेलीले गीत प्रस्तुत गर्नु भएको थियो । 

उक्त काव्य महोत्सवमा कवि कृष्ण प्रसाईंको  'घामको विरासत' को विमोचन भएको थियो । उक्त कवितासंङ्ग्रह नेपाल संगीत तथा नाट्य प्रज्ञाप्रतिष्ठानका कुलपति तथा वरिष्ठ कवि सरूभक्त, देवकोटा लूसुन प्रज्ञा प्रतिष्ठानका अध्यक्ष तथा वरिष्ठ समालोचक निनु चापागाई,नेपाल प्रज्ञा प्रतिष्ठानका प्राज्ञ परिषद सदस्य  मातृका पोखरेल, प्राज्ञ तथा वरिष्ठ कवि तिर्थ श्रेष्ट, दिल्ली एकेडेमीका सदस्य देहरादुन निवासी वरिष्ठ कवि भुपेन्द्र अधिकारी, प्रेस क्लब अफ सिक्किमका अध्यक्ष  भिम रावत , भुटानका कवि तुम्वेहाङ लिम्बु लगायतका बाहुलीबाट बिमोचन भएको थियो  । कवितासंग्रह माथि कवि  तिर्थ श्रेष्ठले   टिप्पणी गर्नुभएको थियो । 

गण्डकी साहित्य संगमका अध्यक्ष डा. कृष्णराज अधिकारीले कार्यक्रमको संचालन गर्नुभएको थियो।